×

Προειδοποίηση

JUser: :_load: Αδυναμία φόρτωσης χρήστη με Α/Α (ID): 355

16 Δεκ, 2017


Κάποτε ακούγαμε για πολύ σπουδαία και σοβαρά πράγματα: για την ''επική κατάκτηση του διαστήματος'' και για τις ''επικές μάχες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου''. Επίσης, για το  ελληνικό πολεμικό  ''έπος του '40''. Τώρα πια,  όλα μοιάζουν να θεωρούνται...επικά: διαβάζουμε έτσι για ''επικές ...φάρσες'', ''επικές συνομιλίες'', ''επικές ...κωλοτούμπες μοντέλων'' και, το κορυφαίο, για ''επικές...γραβάτες''!

'' Η γραβάτα... έπος του Χρήστου Αραβίδη στα χθεσινά βραβεία του ΠΣΑΠ (ΦΩΤΟ)''

http://www.thestival.gr/…/220950-i-grabata-epos-tou-xristoy…

 Εύκολα συνάγεται το συμπέρασμα: οι λέξεις ''έπος'' και ''επικός'', από έννοιες προορισμένες αρχικά να δηλώνουν μόνο  κάτι μεγαλειώδες, ηρωικό ή δραματικό (και για τον ίδιο λόγο από λέξεις όχι τόσο συχνά χρησιμοποιούμενες), ωστόσο στην εποχή πια των 'social media' χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο, προσδιορίζοντας -με τελείως υπερβολικό και αταίριαστο τρόπο- ουσιαστικά πολύ πιο...ανάλαφρα,
σε φράσεις όπως ''επική συνομιλία'', ''επικό ποστ (στο facebook)'', ''επικό κομμάτι (για μουσική π.χ. ποπ, ροκ κτλ.), ''επικό βίντεο'' (ένα π.χ. που δείχνει δύο ευτραφή άτομα να ''καταβροχθίζουν'' σάντουιτς και να πίνουν με το ...κιλό κόκα-κόλα) κ.ο.κ. Φυσικά, ο στόχος, να εντυπωσιάσουν τον αναγνώστη/ δυνητικό επισκέπτη μιας Ιστοσελίδας,  ή τον ακροατή, και κυρίως τους νέους, που κατ' εξοχήν παράγουν ή ''καταναλώνουν'' λεκτικές υπερβολές.

Χρόνια μπροστά βέβαια έχει προηγηθεί η μεταφορά των δύο λέξεων στη γλώσσα του αθλητισμού (σε φράσεις όπως ''επική ανατροπή από τη Γιουβέντους'', ''επική μονομαχία ανάμεσα στους δύο αθλητές'', αλλά και πιο σύγχρονα ''το έπος της Πορτογαλίας'' -για την κατάκτηση του Ευρωπαικού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου από την Εθνική μας, το 2004).

Αν δεχτούμε ότι σε τέτοιες αθλητικές εκφορές διατηρούνται οι σημασίες του 'μεγαλειώδους' και του 'δραματικού', από εκεί και πέρα η αίσθησή μου ειναι πως η -τώρα τελευταία- μεταφορά των εν λόγω λέξεων σε περιγραφές και αναφορές (πολύ) πιο...ανάλαφρων καταστάσεων  -φαινόμενο το οποιο μάλλον έχει ξεκινήσει από την αγγλική γλώσσα (σε φράσεις όπως "'epic fails'', ''epic falls'' (για εντυπωσιακές κωλοτούμπες μοντέλων στην πασαρέλα !) κτλ.-, η μεταφορά και η χαλάρωση αυτή  ξεκίνησε (πριν την εποχή των social media) σε συνομιλίες ή γραπτά σχόλια νέων που σχετίζονται με τη μουσική:

και, ενώ βέβαια οι σχετικές λέξεις ''έπος''-''επικός'' δικαιολογημένα προσδιόριζαν ως χαρακτηρισμοί μουσικές συνθέσεις όπως π.χ. η ''Βαλκυρία'' του Βάγκνερ, εμβατήρια, πολεμικές μουσικές, ή τη μουσική ταινιών σοβαρού περιεχομένου -π.χ. στην ''Οδύσσεια 2001'' του Στάνλει Κιούμπρικ η περίφημη εισαγωγή από το ''Τάδε έφη Ζαρατούστρα'' του Ρίχαρντ Στράους, πιο σύγχρονα ωστόσο οι ίδιες λέξεις άρχισαν να χρησιμοποιούνται  και ως προσδιορισμοί για μουσικές συνθέσεις της heavy metal κυρίως: ''επικό κομμάτι'', ''επικός δίσκος'', ''έπος'', αποτελούν φράσεις που έχω αρκετές φορές ακούσει στο παρελθόν από λάτρεις της χέβι μέταλ μουσικής (και όχι μόνο της symphonic metal, που ''παντρεύει'' το εν λόγω είδος με τη συμφωνική μουσική γραφή).

Και έπειτα το γλωσσικό φαινόμενο που καταγράφεται στο παρόν άρθρο γενικεύτηκε, τόσο διεθνώς όσο και στην ελληνική γλώσσα, σε πολλά, εκτός μουσικής (μέταλ), πεδία.

Προφανώς πάντα η γλώσσα εξελίσσεται, και στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αταίριαστες χρήσεις του επιθέτου ''επικός'', για τις οποίες ενδεικτικά παρέθεσα μερικά παραδείγματα στην πρώτη παράγραφο, ειναι τουλάχιστον... πιασάρικες, πετυχαίνοντας συχνά τον στόχο -τον εμπορικό στόχο τους- : να (δι)εγείρουν την προσοχή μας.

Κι ενώ έτσι όμως ''αναβαθμίζεται'' ως προς τη σημασία του το κάθε ουσιαστικό που προσδιορίζεται με αταίριαστο τρόπο από το ''επικός'' (π.χ. ''επική συνομιλία'', ''επική φάρσα'', ''επική γραβάτα''), υποβαθμίζεται ταυτόχρονα η σημασιακή αρχική δύναμη του ίδιου του ''επικός'' και του ''έπους'', που από τα πεδία του ηρωικού και του μεγάλου καταλήγουν εντελώς καθημερινές λέξεις, χάνοντας φυσικά παράλληλα όλη τη σοβαρότητα που αρχικά διέθεταν.

Αργά ή γρήγορα οι εν λόγω όροι πιθανότατα θα αποτελούν εντελώς στερεότυπο, μηχανιστικό και τετριμμένο χαρακτηρισμό -τουλάχιστον στον προφορικό ή στον πιο καθημερινό γραπτό λόγο- για να αναφερθούμε σε κάτι (που θεωρούμε) εντυπωσιακό, εξαιρετικό, μοναδικό, ή που μας αρέσει πολύ και που θέλουμε να προσέξουν οι άλλοι. Καμία απαίτηση δεν (θα) υπάρχει πλέον να πρόκειται για κάτι ''μεγαλειώδες'' ή ''ηρωικό'': αρκεί να ειναι απλώς εντυπωσιακό ή αξιόλογο κάτι, ώστε να χαρακτηρίζεται καθ' υπερβολήν ως ''επικό''!

Θα κλείσω με μία γενικότερη παρατήρηση: όλη η υπερβολή και η...ελαφρότητα που γενικά κατακλύζει την εποχή μας, καταγράφονται στις δύο συγγενικές λέξεις που ανέλυσα.
Δεν υπερβάλλω για τον συσχετισμό: η ανάγκη για εντυπωσιασμό των αναγνωστών στα social media, αλλά και η γενική χαλαρότητα που -λόγω των σόσιαλ μίντια- διαπερνά στις μέρες μας πολλούς κώδικες επικοινωνίας (επομένως και τη γλώσσα), όλα αυτά δημιουργούν, συντηρούν ή αυξάνουν, μεταξύ άλλων, και τέτοια γλωσσικά φαινόμενα, όπως της ''επικής γραβάτας''.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΣΑΝ ΣΚΕΨΗ

  • 1
  • 2
  • 3
  • 1
  • 2
  • 3
  • 1
  • 2
  • 3